بررسی شگفتی‌های «ورسک» در کارگاه معماری «مدآنلاین»؛ پلی که امروز 80 ساله شد

پل نیست ورسک، مظهر گارانتی‌ست این

1395/2/5
12:58
کد خبر: 11894
مدآنلاینطراحیطراحانطرح و ایدهپل نیست ورسک، مظهر گارانتی‌ست این


پل نیست ورسک، مظهر گارانتی‌ست این

مدآنلاین، سعید برآبادی: وقتی که صحبت از پل‌های راه آهن به میان می‌آید، خیلی‌ها به یاد فیلم‌های سیاه و سفید اروپایی و آمریکایی می‌افتند؛ قطاری سوت‌کشان از روی پل‌های افراشته‌شده میان کوه‌ها می‌گذرد و ماجرای داستان، مهیج و خطرناک می‌شود. داستان پل ورسک اما قصه‌ای دیگر در خود دارد، قصه‌ای که آن‌قدر تن به اسطوره داده تا شایعات جای واقعیت‌ها را گرفته‌اند.

قصه از کجا شروع شد؟
شاید باورش سخت باشد اما طراحی پل‌های راه آهن هم بخشی از کار معمارانه انسان بر این کره خاکی است. نقشه خطوط راه آهن در دنیا همواره نیاز به عبور از گذرگاه‌های صعب‌العبور، دره‌های عمیق، بستر دشت‌های بایر و سنگلاخی و ... را مطرح کرده و جز با پیوند مهندسی و هنر، این مهم انجام نمی‌شود. چرا مهندسی؟ برای این‌که طراحی یک پل، نیازمند محاسبات ریاضی، فیزیک و حتی شیمی خاک است و چرا هنر؟ به این خاطر که اگر بتوان پلی مهندسی‌ساز را زیباتر از یک سازه مکانیکی برافراشت، آنگاه آن سازه به یک سازه اجتماعی و حتی تاریخ‌ساز تبدیل می‌شود.

پل نیست ورسک، مظهر گارانتی‌ست این

وقتی که قرار بود راه آهن تهران ـ شمال به سمت رشته کوه‌های البرز برود، عبور از کوه‌های سربه‌فلک‌کشیده این منطقه، اصلی‌ترین چالش پیش روی پیمانکاران پروژه بود. آنها از جدیت رضاخان می‌ترسیدند و می‌دانستند که یک اشتباه کوچک می‌تواند میرپنج را دیوانه کند. از میان شرکت‌های قدرقدرت دنیا، یک شرکت آلمانی- اتریشی پا پیش گذاشت تا ریل‌ها را از دره‌های صعب‌العبور البرز عبور دهد و برای این کار چندین پل هوایی طراحی کرد که از میان آنها، یکی بیشتر از بقیه معروف شده است؛ پل ورسک.

ترس از میرپنج
دره ورسک در 85 کیلومتری جنوب قائم‌شهر قرار دارد و یکی از دره‌های ییلاقی مردم سوادکوه است، روستای آب و اجدادی خاندان پهلوی. والتر اینگر اتریشی برای این که طرحش به تصویب رضاشاه برسد مجبور شد روی 66 متر از فاصله آزاد دو کوه، این پل را سوار کند، آن هم در ارتفاع 110 متری از ته دره. اینگر مهندسیِ راه خوانده بود اما علاقه‌ای به هنر داشت و می‌دانست که چطور باید اثری هنری اما با محاسبات دقیق طراحی کند، شبیه آن‌چه که سال‌ها پیش، مهندس ایفل به پاریسی ها تقدیم کرده بود؛ ترکیبی آرتیستی از سازه های مهندسی.

پل نیست ورسک، مظهر گارانتی‌ست این

کار به همین جا ختم نشد و اینگر به رضاشاه قول داد که این پل لااقل هفتاد سال گارانتی خواهد داشت. شاه که مطمئن نبود، تیم مهندسی پل را در روز افتتاح به زیر پل فراخواند و منتظر ماند که قطار از روی ورسک عبور کند، آنها باید تقاص کوچکترین اشتباه‌شان را با جان خود می‌پرداختند. آن روز قطار به سلامت از این پل گذر کرد و حالا هم که پل به سن هشتادسالگی‌‎اش رسیده باز هم عبور و مرور بر فراز آن ادامه دارد تا جایی که نه فقط در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده بلکه در گینس هم برای خود جایی رقم زده است.

یادی از پل شاه عباسی
با این حساب فکر می‌کنید که این پل تماما فولادی است؟ خیر! نکته مهم و اعجاب‌انگیز ورسک همین است که در ساخت آن نه از آهن و فولاد استفاده شده و نه از ملات مسلح (ملاتِ آرماتوردار). این بنا درست مثل خانه‌های امروزی از سیمان و شن و آجر ساخته شده و به همین خاطر، می‌توان آن را یک معماری بی‌نظیر در استفاده از مصالح ساختمانی به حساب آورد که بیننده را ناخودآگاه به یاد پل شاه عباسی می‌اندازد. می‌گویند وقتی که قرار است یک سازه تازه در شهر بنا شود، باید در طراحی‌اش به سازه‌های کهن‌تر آن منطقه توجه کرد و ورسک از این نظر، ما را به یاد پل تاریخی روستای ورسک می‌اندازد که عمری هفت قرنی دارد.

پل نیست ورسک، مظهر گارانتی‌ست این

شیب زیاد مسیر راه آهن به سمت ایستگاه گرگان، طراحان را مجبور کرد، ریل گذاری را به گونه‌ای انجام دهند که قطار آرام آرام از نشیب کوه بالا برود تا در هنگام بازگشت، بتواند با کنترل سرعت، آرام‌تر این شیب را پشت سر بگذارد. طراحی این قسمت از مجموعه پل‌های ورسک هم دیدنی ست، چرا که می‌شود با حفر چند تونل و احتمالا اندکی ریسک، از خیر این همه هزینه گذشت اما طراحان تصمیم گرفتند به جاذبه‌های طبیعی منطقه احترام بگذارند و مسیر را با فراز و فرودهایش از جداره کوه‌ها، گران‌تر کنند اما امنیت مسافران محفوظ بماند. اگرچه می‌گویند که این منطقه به سه خط طلا معروف بوده اما واقعیت این است که هزینه بالای عبور ریل و پل‌سازی در این منطقه، آن سه خط طلا را واقعا طلایی کرد.

از پل ورسک چه می‌آموزیم؟
شاید ارتباط‌دادن معماری پل ورسک به آن چه امروز در خانه‌هایمان به عنوان معماری می‌شناسیم کار سختی باشد اما بگذارید به یک نکته کمتردیده‌شده درباره این پل بپردازیم. معماری ورسک می‌توانست ساده و در عین حال تماما مکانیکی و خشک باشد، ممکن بود برای هزینه کمتر و استفاده بیشتر از فضای طبیعی کوه، سازه‌هایی به مراتب نخراشیده و نتراشیده کار انتقال ریل‌ها را از این سو به آن سو به عهده بگیرند اما کاری که طراحان پل ورسک انجام دادند، هنرنمایی بود؛ یک هنرنمایی عظیم و اگر امروز، قریه کوچک و 10 خانواری عباس‌آباد به روستای پرجمعیت ورسک بدل شده و اگر امروز، این پل، یکی از گردشگاه‌های شمال ایران لقب گرفته است، خواهی‌نخواهی ارتباط مستقیمی به وجهه هنری آن دارد. خانه‌هایی که این روزها باب دندان مشتری‌هاست، خانه‌هایی مکعبی است که در آن طراح، هر سانتی‌متر از فضا را با سقفی، سرپوشیده کرده. سوال اینجاست که آیا چنین خانه‌هایی می‌توانند در حد و اندازه خود، شبیه به پل ورسک ماندگار و معروف شوند؟

 
ست‌های مختلف گردنبند برای گردن‌کشیده‌ها، لاغراندام‌ها و عاشقان پیراهن
ست‌های مختلف گردنبند برای گردن‌کشیده‌ها، لاغراندام‌ها و عاشقان پیراهن
انتخاب گردنبند با توجه به اندازه گردن، فرم بالاتنه و مدل لباس‌مان باید صورت گیرد در غیر این صورت به جای این‌که گردنبندمان زیبا به نظر برسد، کل لباس و اندام‌مان نامتناسب به چشم می‌آید. مثلاً اگر بالاتنه چاق و گردن کوتاهی دارید باید از جواهرات یا ...
700 هزار زن بورکینی یا مایوی اسلامی پوشیدند
700 هزار زن بورکینی یا مایوی اسلامی پوشیدند
امروز همه دیگر نام بورکینی یا همان لباس شنای اسلامی را شنیده‌اند؛ ...
حاشیه‌های لباس گرانقیمت نخست‌وزیر هندوستان
حاشیه‌های لباس گرانقیمت نخست‌وزیر هندوستان
اگر نام نخست‌وزیر هندوستان را فراموش کردید نگران نباشید با کمی دقت به ...
 
اگر نام نخست‌وزیر هندوستان را فراموش کردید نگران نباشید با کمی دقت به کت و شلوار ایشان و دقیق شدن به راه‌راه‌های آن می‌توانید نام «نارندرا مودی» را که به زیبایی بر روی پارچه نقش بسته مشاهده کنید. این ...
امروز همه دیگر نام بورکینی یا همان لباس شنای اسلامی را شنیده‌اند؛ لباسی که به شکل پوششی برای کل بدن به زنان مسلمان اروپایی اجازه داد از استخرهای شنای این کشورها و حتی از سواحل آن‌ها نیز استفاده کنند. ...
ماساژ یخ زیر آفتاب تند تهران؛ پوست صورت را ویتامینه کن
برای ماساژ پوست صورت با یخ، چندان فرصت ندارید! خدای ناکرده در سرمای ملایم پاییز و سوز زمستان که نمی‌خواهید صورت‌تان را یخ ماساژ دهید؟ پوست صورت وقتی ...
میان ازبین‌رفتن کاربرد یک ساختمان و کشف قابلیت‌های آن توسط فردی، زمان زیادی طی خواهد شد. اما وقتی این اتفاق می‌افتد، آن ساختمان مسیر جدیدی را می‌تواند شروع کند. برای بیان مثالی که این چرخه را نشان ...
انتخاب گردنبند با توجه به اندازه گردن، فرم بالاتنه و مدل لباس‌مان باید صورت گیرد در غیر این صورت به جای این‌که گردنبندمان زیبا به نظر برسد، کل لباس و اندام‌مان نامتناسب به چشم می‌آید. مثلاً اگر بالاتنه چاق و گردن کوتاهی دارید باید از جواهرات یا بدلیجات کوچک‌تری انتخاب کنید بعضی از افراد چاق ...
سوپربایک، فوق اسپرت و خلاصه همه‌چیزتمام!
ام‌وی‌آگوستا، سازنده مطرح ایتالیایی سوپربایک‌ها، از موتور سیکلت بازطراحی شده F۴ که تنه‌اش را شرکت زاگاتو بازطراحی کرده است، رونمایی کرد. این ...
بازگشت دسته‌گل‌های آبشاری به دنیای مد
دسته‌ گل عروس به عنوان یکی از پیشکش‌های آقاداماد به عروس‌خانوم در مرکز توجه قرار دارد. هر چند در دکوراسیون محل برگزاری مراسم عروسی نیز معمولاً از ...
همه آنچه درباره خواص دسر باید بدانید اما جرأت پرسیدنش را نداشتید!
اغلب دسرها شیرین هستند، اما گاهی مواد غذایی دیگری همچون انواع پنیر هم به عنوان دسر مصرف می‌شود. در برخی کشورها، وعده جداگانه‌ای به نام دسر وجود ...
کمد دوست‌داشتنی من
تفاوتی ندارد که در محیط کار باشید یا یک جمع صمیمی دوستانه، چه برای خرید بیرون رفته باشید چه برای ورزش کردن، بانوی ایرانی همیشه شیک می‌پوشد و به ...
جنگلی با مه و باران بر دیوار یک استخر
مانوئل آکانا، معمار نام‌آشنای اسپانیایی با استفاده از آینه، ابرهای مصنوعی و گیاهان بزرگ، دیوار یک استخر در مادرید را به شکل جنگلی با مه و باران ...
به جای الماس و طلا با خاویار زیبا شوید
شاید الماس، یاقوت، مروارید، طلای 24عیار و پلاتین، مجموعه‌ای از جواهرات رویایی برای هر کسی باشند، اما آیا این جواهرات تجملاتی می‌توانند در رژیم ...
نورپردازی در داخل حمام معمولاً ساده، قابل پیش‌بینی و اغلب غیر تزئینی است. یعنی بیش‌تر ما فکر می‌کنیم دستشویی و حمام جای این طراحی برای نورپردازی نیست و سر و ته ماجرا می‌توان با یک لامپ ساده هم آورد! ...
جواهرات خانه‌های جواهر معتبر نظیر کارتیه، دیور، بودلز و دیگران، معمولاً با منابع الهام شگفت‌انگیزی همراه است و در جواهرات یک دهه اخیر، این برندها همیشه الهام از طبیعت، دریا و اقیانوس، حیوانات، حشرات، ...
 LC۵۰۰ لوکس‌ترین خودروی مسابقه‌ای لکسوس
لکسوس در حال جایگزینی خودروی مسابقه‌ای RC F در ژاپن با یک LC۵۰۰ جدید است. همان‌طور که نسخه تولیدی لکسوس LC500 خیره‌کننده به نظر می‌رسد سبک و سیاق ...
پرتقال، ترش، شیرین، ملس و...؛ طعم پرتقال را حس کرده‌اید، با آن بوی فوق‌العاده که حس جنگل‌های شمال را به آدم می‌دهد؟ فکرش را بکنید شما بشوید عروس پرتقالی فصل پاییز! اسمش هم زیباست چه برسد به عملی‌کردن ...
پاییز در راه است و خرید لوازم‌التحریر و وسایل مدرسه برای بچه‌ها هم آرام‌آرام داغ می‌شود. پیشنهاد کارگاهی امروز مد در خانه مدآنلاین اما این است که برای یکی از این وسایل، به بازار نروید؛ اصلاً لازم نیست پا از خانه بیرون بگذارید. هر از گاهی لازم است که خودتان را از مشغله‌ها و مشکلات زندگی رها کنید و ...
نام
 
پست الکترونیکی
 
وبسایت / وبلاگ
 
نظر شما    
 
مهیار
1395/2/5     15:21
واقعا خدا پدر و مادر خادمین مردم را بیامزاد
آ
1395/2/5     16:10
خیلی خواندنی بود ممنون اطلاعاتم زیاد شد
یاسر
1395/2/6     9:20
خدا بیامرزه
روح الله
1395/2/6     9:31
میر پنج کسانی هستند که دکل رو به اب میاندازند چند ساعت بعد غرق میشود .کسانی هستنند امروز تونل ویا مترو میسازند یکسال بعد خراب میشود او رضا خان بود شرف داشت .انسان بود .دروغ گو نبود دزد نبود اختلاس نکرد .بی ادعا بود
مهر نام
1395/2/6     12:54
حاکم خوب کاری نداره که روشنفکر عوام فریب چه ها در باره اش خواهند گفت او فقط در فکر خدمت به خاک خود مردم خود و وجدان خود است
مهر نام
1395/2/6     13:37
اخوی وقتی نظر شما چیست رو میزاری و یکی مثل من خام میشه و نظر میده حداقل احترام بزار از چی واهمه داری good look
سهراب
1395/2/6     16:10
به هرحال این پل یادگاری از تاریخ ایران است .هرچند در ان زمان برخی از سیاستمداران ازجمله اقای دکتر مصدق به هزینه زیاد راه اهن در ایران انتقاد داشتند ولی می توان هزینه زیاد ان را توجیه کرد زیرا که برای ساخت این پل ملاحظات زیست محیطی را در نظر گرفتند.استفاده از شرکت عای المانی اتریشی نیز دلیلی است بر فاصله گرفتن از انگلیس و گرایش به آلمان در سیاست خارجی رضا خان.وبه هرحال دیکتاتورها برخی کارهای بلند پروازانه همم انجام می دهند.
حسن موحدی
1395/2/6     19:57
بنام الله.پس واضح و مبرهن است که افراد وظیفه نشناس احتیاج به ترس دارند تا درست کار کنند.یادش بخیر شست سال پیش روبروی همین پل در دوران سربازی اردوگاه داشتیم.روزی با یکی از همقطاران روی پل ورسک رفتیم.از شکوه آن خرسند شدیم.در ضمن فرمول سرعت افزاینده و سرعت ثابت را در سقوط آزاد با انداختن قلوه سنگ هائی ازمایش میکردیم..میگویند ورسک نام دختر سرمهندس بود و رضاشاه بعنوان جایزه آنرا رو پل گذاشته است. واسلام
مسعود
1395/2/11     13:21
خواهشا تا کی می خواهید احساسی نظر بدهید.وزن عمل اشخاص را درکل اعمالش بسنجید و بعد نظر کل بدهید.ظاهراین عمل رضاخان قلدر درست است اما آیا دلیل می شود که کل عملش درست بوده
سعید
1395/2/7     9:29
این پل رو اجنبی ها ساختن برای ایجاد سهولت رفت و آمد نیروهای خودشون. اینجوری راحت تر می تونستن ایران رو چپاول کنن.
ایمان
1395/2/8     14:45
خوش باور
امیرحسین
1395/2/9     10:48
دوست عزیز بک مقدار مطالعه کن این پل رو آلمانها سالها قبل از جنگ جهانی دوم ساختند زمانی که آلمانها رابطهی حسنه و خوبی با ایران داشتند.اون زمان اوضاع اقتصادی آلمان خیلی اسفبار بود و رضا خان کبیر از موقعیت کمال استفاده رو برد و با هزینه ی کم ی آلمانها رو برای کار عمرانی به مملکت اورد...