خواننده «ماه‌وماهی» از نسبت موسیقی و پوشش سنتی می‌گوید

حجت اشرف‌زاده: همایون شجریان را مثل لباس سنتی دوست داریم

1395/4/29
12:40
کد خبر: 2549

مدآنلاین، مریم میری: سال گذشته قطعه «ماه ماهی» با صدای حجت اشرف‌زاده به‌ناگهان در فضای مجازی منتشر شد و توجه  بسیاری را به خود جلب کرد به طوریکه خیل عظیمی آن را دانلود کردند و به اشتراک گذاشتند؛ قطعه‌ای که خیلی‌ها با آن همذات‌پنداری کردند و به یاد عشق نرسیده‌شان با آن سوگوارانه گریستند. اما این موزیک، اقبال خوبی هم برای خواننده خود داشت و نامش را بر سر زبان‌ها انداخت به طوری که پس از گذشت چندین ماه از انتشار آلبوم، حجت اشرف‌زاده نامی آشنا برای مردم شده است و آثارش بیش از پیش، شنیده می‌شود. با خواننده‌ای که موزیکش مد این روزهای خیلی‌ها شده است، درباره مد به گفت‌وگو نشسته‌ایم.

در کودکی چه استایل شخص‌ای داشتید و از سوی دیگر به دنبال کدام مدهای آن روزگار بودید؟ می‌خواهم بدانم شما خاص بودید یا مثل بقیه بچه‌ها علاقه‌های مشترکی داشتید؟
به خاطر دارم اولین کلاسی که علاوه بر مدرسه  رفتم کلاس دوم دبستان بود که کلاس خطاطی بود و قلم نی دست گرفتم. در تعطیلات تابستان همان سال کلاس نقاشی رفتم و چقدر عاشقانه مداد رنگی‌هایم را دوست داشتم مثل امروز نبود که بچه ها انواع واقسام مداد رنگی و ماژیک دارند و مهم هم نیست برای‌شان. دوران ما وقتی کسی مداد رنگی داشت واقعا آنها را دوست داشت. تمام این اتفاقاتی که  نسل ما  در دهه 50 و بخشی از بچه‌های دهه 60 تجربه کردند دیدن کارتون‌های خاص، دیدن هر روزه برنامه کودک، عشق داشتن کفش فوتبالی آن زمان برای پسرها که یک مدل هم بیشتر در بازار موجود نبود که آن هم کفه پلاستیکی داشت و امروز به عنوان کفش استوک برای فوتبال شناخته می‌شود ولی آن زمان فقط همین یک مدل بود داشتن همه اینها باعث شد که من واقعا کودکی کنم. من خیلی زود هم با هنر آشنا شدم  خیلی زود در جمع‌های ادبی نشستم و خیلی زود قلم نی دست گرفتم و با مداد رنگی کار کردم و بعد هم وارد دنیای موسیقی و موسیقی اصیل شدم  همه اینها در کودکی آینده هنری من و شکل داد.

به نظر شما موسیقی سنتی  چقدر برند و مد ایران است؟
مد برای خود در دنیا تعریفی دارد در حقیقت اتفاقی است که در یک دوره خاص مردم به عنوان یک محصول و کالا از آن استفاده می‌کنند و محصولی است که در یک دوره دارای المان‌ها و شاخصه‌هایی مشترک بین مردم است مثلا بگویند رنگ امسال فیروزه‌ای است یعنی همه در انتخاب لباس لوازم زندگی و در پوشش خودشان از این رنگ استفاده کنند که این یک حس اشتراک بین مردم  به وجود می‌آورد که آدم‌ها در ذاتشان آن را دوست دارند، یا ارائه یک شکل خاصی از پوشش یا شکل خاصی از موسیقی یا حتی ارائه خاصی از هنر که به صورت فراگیر و همه‌گیر در بیاید و دنیای اقتصاد هم از آن بهره‌های خودش را ببرد. موسیقی اصیل ایرانی از همه این تعاریف به دور است. موسیقی سنتی با مد همراه نشده است و حتی برای وارد شدن به دنیای مد ساخته نشده است اصلا پرداخته دنیای مد و مدرن نیست. اما همان‌طور که معماری اصیل ایرانی همین طور که نقاشی‌ها یا نقوش و طرح‌های اصیل ایرانی که به عنوان یک سنت و یک پایه شناخته می‌شود و المان‌هایی به امروز ما می‌دهد که همان به عنوان یک منبع و یک مرجع برای هنر و مد امروز است . یعنی ذات سنت به عنوان مد سنجیده نمی‌شود. در کار حجت اشرف زاده بخشی از مدرنیسم را می‌بینید که المان‌ها و مشخصه‌های موسیقی اصیل را برداشته و با دنیای موسیقی الکترونیک ترکیب کرده است این ترکیب شاید جنس موسیقی را به روز تبدیل کند اما برداشت‌های آن کاملا از سنت است و وام‌دار سنت است.

شما از همین طریق، برند خودتان را در موسیقی ساختید؟
بله، همان طور که در تعاریف هنری فرم و بافت تعریف می‌شود در موسیقی که من کار می‌کنم فرم از موسیقی اصیل گرفته می‌شود و بافت از مدرنسیم . در جامعه ایرانی برای تبدیل یک محصول هنری با محصولی که با مد همسو است  ترکیب همین سنت و مدرنیسم  است چه در لباس چه در موسیقی  و چه در فیلم. آنچه  در این سال‌ها من به لحاظ عملی تجربه کردم مردم به لباس‌هایی که المالن‌هایی از فرم اصیل دارند و بافت‌شان مدرن شده است بیشتر تمایل دارند حتی در موسیقی پاپ. خواننده‌هایی موفق‌تر هستند که ادوات ایرانی فرم ایرانی تحریر ایرانی صداهای ایرانی و حال و هوای موسیقی ایرانی را در لایه‌های درونی موسیقی خود دارند و لایه‌های بیرونی موسیقی‌شان هم ترکیب تنظیم‌هایی است که ارکستراسیون به روز دارند، ارکستراسیون الکترونیک دارند که با طعم‌های مختلف عرضه می‌شوند. هر خواننده‌ای و هر آهنگ‌سازی یک برند ساختاری خودش را به ثبت می‌رساند آنهایی که موفق‌تر هستند به یک شکل و آنهایی که  شروع کردند مثل ما، به شکلی دیگر.

قطعه «چرا رفتی» همایون شجریان در یک دوره‌ای موسیقی سنتی را مد روز کرد و خیلی‌ها را با خود دنبال کرد. شما فکر می‌کنید همین عواملی که  اشاره کردید  باعث شد که این موزیک در آن دوره مد شود؟
این که بگوییم موسیقی سنتی را به‌روز کنیم عبارت درستی نیست. بهتر است بگوییم ترکیب‌های درست یا تلفیق درست از سنت و مدرنیسم. یعنی آن‌چه در صدای همایون هست، فضایی کاملاً سنتی است... تکنیک‌های آوازی کاملاً اصیل و سنتی است. توانایی او در اجرا و تکیه‌هایی که در فرم موسیقی دارد کاملاً سنتی است. مردم ما در هر جای دنیا که باشند المان و مشخصه‌های ایرانی را دوست دارند وقتی که در کنار علاقه‌شان به مدرنیسم، نشانی از موسیقی اصیل ایرانی می‌بینند یا حتی در مورد پوشش، المان اصیل ایرانی می‌بینند در ناخودآگاه‌شان به سمتش می‌روند و دوستش دارند و همه اینها به خاطر این است که ما عقبه‌ای فرهنگی و هنری داریم که نمی‌توان از آن گذر کرد و نمی‌توان از آن برید و ناگهان سراغ چیزی رفت که برای ما نیست. بنابراین کسانی که زرنگ هستند در کارهایشان در هر کاری حتی در طراحی منازل چه داخلی و چه طراحی خارجی از شاخصه‌های ایرانی استفاده می‌کنند شاید سنت در گذر زمان کم‌رنگ شود و مدرنیسم خیلی چیزها را با خود به‌روز کند اما اگر با یک اشاره به گذشته همراه شود همان یک اشاره قدرت دیده‌شدن ان اتفاق را چندین برابر می‌کند.

هرکس مد خودش را دارد، مد شما مبتنی بر چیست؟
البته هر کس مد خودش را ندارد به نظر من باید هر کس داشته باشد مخصوصا دوستانی که تولید اندیشه و تفکر می‌کنند. این مولد اندیشه‌ بودن تعاریف خاص خودش را دارد شما باید اطلاعات کافی و کامل محیطی راجع‌به هنر مورد نظرتان داشته باشید. بنابراین آن چیزی که هر کسی می‌تواند برای خودش داشته باشد این است که باید  داشته‌هایش را به اتفاق بیرونی تبدیل کند. به موسیقی به کلام به پوشش به دیده شدن که مجموعه اینها می‌شود مد آن هنرمند، که صرفا پوشش او نیست.

مدها را اغلب سلبریتی‌ها ساخته‌اند. در همین ایران پیش از انقلاب بسیاری از استایل‌ها منحصر به یک فرد بودند و سپس مردم به نام آن فرد به سمت آن استایل گرایش پیدا می‌کردند. شما کدام استایل از کدام فرد برای‌تان جذاب است؟
ما بیشتر دنبال یک پیر و یک مراد می‌گشتیم. مریدشدن در جنس موسیقی ما خیلی مهم بود یعنی باید دنبال کسی می‌بودیم که او را به عنوان یک نمونه موفق چه در اخلاق چه در رفتار و چه در نگاهش به هنر و آثارش به عنوان یک الگو انتخاب کنیم، پرویز مشکاتیان را از همه حیث دوست داشتم و دوست دارم. آن شوریدگی که این شخص نسبت به موسیقی خودش و علاقه خودش داشت احاطه‌ای که به ادبیات و معماری و نقاشی داشت سوادی که در فلسفه و منطق داشت و نگاه کلی به زندگی و نحوه زندگیش او را به یک الگوی مناسب برای خیلی‌ها تبدیل کرده بود. ما از این دست هنرمندان که با چیزی که به ان اعتقاد  دارند  زندگی کنند کم داریم مد اگر قرار باشد  نقاب باشد و خود واقعی ما را پنهان کند من به آن مد اعتقاد ندارم. مد باید نمود واقعیت درونی فرد به عنوان یک هنرمند ایرانی باشد. مد نباید به آن چه که نیستی تبدیلت کند. آن‌چه در پوشش، در آرایش صورت و موی پرویز مشکاتیان می‌دیدید همان بود که در موسیقی‌اش می‌شنیدید؛ همان چیزی بود که در مواجهه و برای اولین‌بار صدایش را می‌شنیدی و شروع به صحبت می‌کرد. ظاهرش نمود درون خودش بود. یک انتخاب درست باعث می‌شود هنرمند چون درون خودش را تبدیل به یک اتفاق دیده‌شده می‌کند و می‌شود مد خودش، علاقه‌مندان به او هم این مد را پیروی کنند.

حتی استایل، پوشش و ظاهر مشکاتیان هم برای‌تان جذاب بود و اینکه دوست داشتید در پوشش و ظاهرتان شبیه او باشید؟
بله چه لباس‌پوشیدنش در کنسرت‌هایش و چه در جمع‌های هنری و حتی ظاهرش برایم جذاب بود اما ریش به من نمی‌آید چون امتحان کردم. همین‌طور موی بلند، البته که شاید یک روز امتحان کنم چون صورت من گرد است. امتحان نکردم و فکر می‌کنم به من نمی‌آید اما دوست دارم. یعنی اگر من استایل او را به لحاظ ظاهری داشتم دوست داشتم که شباهت بیشتری به او داشته باشم. ساده‌ترین چیزهایی که در مورد پرویز مشکاتیان می‌شود ببینیم این بود که برای هر مجلسی لباس مناسب آنجا می‌پوشید. در مجالس رسمی، بهترین لباس‌های رسمی را می‌پوشید. در کنسرت‌هایش  لباس‌هایش برایش طراحی می‌شد، حتی برای میزی که سنتورش را روی آن می‌گذاشت طراحی خاصی شده بود. تمام این‌ها را مد نظر داشت چون از معماری از پوشش، ادبیات از تمام این‌ها اطلاعات داشت حتی درباره هارمونی رنگ‌هایی که برای لباس‌های گروه انتخاب می‌شد نظر می‌داد و این احاطه هنر او را نشان می‌داد.

یک هنرمند برای جاانداختن برندینگ خود (در حقیقت جا انداختن نام و هنرش) تا چه حد باید روی استایلش حساب کند؟
خیلی مهم است. همه ما در هنر محتواگرا و معناگرا هستیم به همین خاطر فیلم‌های ما در دنیا با آنکه فاقد تکنولوژی روز به معنای واقعی است، به خاطر همین محتواگرایی و معناگرایی در دنیا هم حرف برای زدن و هم جایگاه دارد. موسیقی ما همین‌طور. در کنار موسیقی هند، چین و امثال هم در آسیا موسیقی ما به لحاظ کمک‌گرفتن از ادبیات خوب ایرانی یکه‌تاز است. بنابراین زمانی که قرار است در کنار این محتواگرایی قرار بگیرید و این معناگرایی را به رخ بکشید، خیلی مهم است که استایل و حرکات شما چه روی سن اجرا و حتی ظاهری در بین مردم چگونه است. به عنوان مثال برای هنرمندی که سبک موسیقی سنتی یا حتی پاپ کار می‌کند اگر پوشش او متناسب با هنرش نباشد هر مخاطبی که حتی اطلاعاتی از مد و موسیقی نداشته باشد هم خواهد خندید. بنابراین عکس آن، این می‌شود که کمک خواهد کرد به بهتر شنیده‌شدن، به بهتر دیده‌شدن و به هدف رسیدن. با یک پوشش درست، طراحی درست سن و صحنه و ساخت کلیپ‌های درست و با تمام این‌ها می‌توان به بیش‌تر و بهتر دیده‌شدن هنر کمک زیادی کرد و همین‌طور استفاده از تکنولوژی در خدمت به کار و هنر.

مدها خاستگاه‌های اجتماعی دارند، موسیقی شما بین چه قشری مد است؟
آلبوم «ماه و ماهی» را همه اقشار شنیدند. یعنی هم در نسل جوان و هم در نوجوانان. حتی در اجرایی که در حوزه هنری داشتیم، فرزند یکی از دوستان که دختربچه 4ساله‌ای بود، «ماه و ماهی» را خواند. یعنی بازه مخاطب ما از 4ساله تا 70 و 80ساله بود بین افرادی با افکار مختلف با نگاه اعتقادی مختلف با نگاه عاشقانه و عشق‌های زمینی.

برای اجراها استایلیست، طراح صحنه و طراح لباس هم دارید؟
در این مورد شروع به تحقیق و بررسی و مشاوره‌گرفتن کرده‌ایم. اما کار سختی است. چون من بسیاربسیار به وجود نشانه‌ها و اتفاقات در شخصیت درونی خودم ارزش قائل هستم، بنابراین طراح من کسی باید باشد که من را بشناسد. موسیقی من را بشناسد. عقاید من را بداند، حال من را بفهمد و بعد دست به طراحی بزند و این‌گونه طراحی نیاز به شناخت دارد. بنابراین با یک دیدار و گفتمان کوتاه به نتیجه نخواهد رسید. دوست دارم آن‌چه در ظاهر نشان می‌دهم نشان‌دهنده درون من باشد.

در لباس پوشیدن روزمره هم به سمت تیپ کلاسیک و سنتی گرایش دارید؟
لباس‌هایم باید یک المان سنتی و اصیل داشته باشد. در کنارش از مدرنیسم فراری نیستم. همان طور که در موسیقی هم فراری نبودم و استقبال کردم.

برند باز هم هستید؟
نه، بیشتر به زیبایی و کیفیت توجه می‌کنم تا اسم چیزی که می
خرم. چرا که در کشور ما هنوز ماجرای واقعیت برندها محل بحث است. برندهای ایرانی را دنبال می‌کنم. در بازار هر کدام از برندهای غیر ایرانی را می‌توان یک کامیون خرید و چون این را می‌دانم باورش ندارم ولی برندهای ایرانی را دنبال مي‌كنم خصوصا در صنایع چرم یا پارچه که متاسفانه کمی هم به مشکل خورده است اما ما همیشه بهترین نساجی و پارچه‌ها را داشته‌ایم و دوست دارم که از همان امکانات استفاده کنم و دنبال کنم.

روی لباس پوشیدن حساسیت دارید یا هر چه دم دست‌تان است می‌پوشید؟
حساسیت دارم چون می‌دانم اکنون مردم بیشتر از قبل توجه می‌کنند و دقت می‌کنند. خیلی جاها از سر تا پا با چشم‌شان اسکن می‌کنند و جایی که پوششم خوب نباشد خودم احساس خوبی ندارم پس دقت می‌کنم چون هنرمند ایینه تمام نمای اتفاقات مردمش است چه در پوشش چه در گفتمان و چه در رفتار.  

نام
 
پست الکترونیکی
 
وبسایت / وبلاگ
 
نظر شما    
 
اسماعیل
1395/4/31     21:40
به به چه پاسخ های خوب و قدرت بیان زیبایی... احسنت بر شما خواننده محبوب و برجسته کشور عزیزمان ایران...